Nguồn: kenyanwallstreet.com

Theo số liệu mới nhất của Cục Thống kê Quốc gia Kenya (KNBS) và Cơ quan Đường Kenya, tổng lượng mía đưa vào các nhà máy trong nửa đầu năm 2026 đạt 4,93 triệu tấn.

Riêng tháng 6/2026, lượng mía giao cho các nhà máy đạt mức kỷ lục 998.010 tấn, cao nhất trong một tháng trong vòng bảy năm qua.

Ảnh: kenyanwallstreet.com

Sự phục hồi diễn ra sau quyết định của Chính phủ Kenya vào năm ngoái về việc giao quyền vận hành các công ty đường Nzoia, Chemilil, Sony và Muhoroni cho các doanh nghiệp tư nhân. Biện pháp này nhằm chấm dứt tình trạng các nhà máy liên tục phải nhận hỗ trợ tài chính từ ngân sách nhà nước sau nhiều năm hoạt động kém hiệu quả và quản lý yếu kém.

Theo các hợp đồng thuê có thời hạn 30 năm, Công ty West Kenya Sugar tiếp quản hoạt động của Công ty Đường Nzoia, trong khi Công ty Kibos Sugar & Allied Industries quản lý Công ty Đường Chemilil. Công ty Đường Sony được giao cho Busia Sugar Industry, còn Công ty Đường Muhoroni do West Valley Sugar vận hành.

Việc chuyển giao được thực hiện sau nhiều năm ngân sách nhà nước phải liên tục hỗ trợ các nhà máy gặp khó khăn. Năm 2024, Chính phủ Kenya đã nhận xử lý hơn 117 tỷ shilling Kenya, tương đương khoảng 903,5 triệu USD, nợ tồn đọng của các nhà máy đường quốc doanh. Chính phủ cũng cấp thêm 2,5 tỷ shilling Kenya, tương đương khoảng 19,3 triệu USD, để thanh toán các khoản còn nợ người trồng mía và công nhân nhà máy.

Để bảo đảm quyền sở hữu nhà nước, toàn bộ tài sản nền tảng của các nhà máy, trong đó có đất đai, vẫn thuộc sở hữu quốc gia. Khoản phí cho thuê do Cơ quan Đường Kenya thu được dự kiến sẽ được tái đầu tư cho phát triển vùng nguyên liệu mía và hỗ trợ các cộng đồng dân cư xung quanh.

Những thay đổi về cơ cấu được thực hiện trong bối cảnh nguồn cung mía tại thị trường Kenya biến động mạnh trong nhiều năm.

Lượng mía giao cho các nhà máy tăng từ 6,89 triệu tấn năm 2020 lên mức cao nhất 8,59 triệu tấn vào năm 2022. Tuy nhiên, tình trạng thiếu nguyên liệu nghiêm trọng đã buộc Cơ quan Nông nghiệp và Thực phẩm Kenya (AFA) tạm dừng hoạt động ép mía trong năm tháng kể từ giữa năm 2023. Do đó, lượng mía giao cho các nhà máy trong cả năm giảm 36,1%, xuống còn 5,48 triệu tấn.

Năm 2024, lượng mía đưa vào chế biến phục hồi lên 9,33 triệu tấn nhờ diện tích mía đến kỳ thu hoạch tăng. Tuy nhiên, tình trạng thiếu nguyên liệu tái diễn khiến lượng mía giao cho các nhà máy năm 2025 giảm 24,5%, xuống còn 7,04 triệu tấn, buộc một số nhà máy tại miền Tây Kenya phải tạm ngừng hoạt động.